نوار مثانه

نوار مثانه چیست؟

نوار مثانه یا تست ارودینامیک برای بررسی عملکرد ذخیره ای و تخلیه ای مثانه و مجرا از نظر عصبی و عضلانی استفاده می شود و سیکل مثانه و مجرای این تست 45-30 دقیقه طول می کشد.

 

نوار مثانه چگونه انجام می شود و مراحل انجام و کیفیت آن چگونه است؟

برای انجام نوار مثانه نیاز به ناشتا بودن نیست. باید از نظر وجود عفونت ادراری فعال مریض را درمان کرد. داروها و سوند فولی حداقل 24 ساعت قبل از تست قطع شود. تقویم ادراری 24 ساعته قبل از تست باید توسط بیمار نوشته شود. تقویم ادراری عبارت است از نسبت ساعت های ادرار کردن و مقدار آن در هر دفعه بر روی کاغذ.

 

نوار مثانه چگونه انجام می شود؟

2 عدد سوند بسیار باریک در مثانه و مقعد گذاشته می شود و سپس با پر کردن تدریجی مثانه با نرمال سالین، سوال هایی را در رابطه با اولین احساس پرشدگی مثانه و احساس های تخلیه ادراری پرسیده می شود که باید دقیقاً جواب داده شود. پس از پرشدن کامل مثانه و نیاز شدید به ادرار کردن، از بیمار خواسته می شود که ادرار بکند و با این کار حس مثانه – قابلیت حجم پذیرش مثانه – حداکثر ظرفیت مثانه – قدرت انقباضی عضلات مثانه – لرزش های عصبی عضلانی مثانه – هماهنگی بین عضلات مثانه و دریچه خروجی مثانه و عملکرد مجرای ادراری مشخص می گردد.

 

چه مواقعی از نوار مثانه برای تشخیص استفاده می کنیم؟

1- موارد تکرر و سوزش های ادرار مقاوم به درمان دارویی مخصوصاً زیر 40 سال

2-  عفونت های عود کننده ادراری

3-  بی اختیاری های ادراری

4-  شک به مثانه های عصبی

5-  آسیب های نخاعی

6-  وجود ناهنجاری های مادرزادی ستون فقرات کمری

7- بیماری های عصبی و ستون فقرات از قبیل پارکینسون – MS- دیابت و دیسک مهره های کمری

 

نکات توصیه پس از انجام تست:

1-  برای بیمار به صورت روتین آنتی بیوتیک پس از تست داده شود.

2- پس از انجام تست، احساس سوزش ادراری خفیف تا متوسطی وجود دارد که با مصرف مایعات زیاد برطرف می شود. در صورت طول کشیدن آن بیش از 24 ساعت یا وجود تب همراه آن، حتماً با دکتر مربوطه در ارتباط باشید.

    دفع قطراتی از خون پس از تست طبیعی و در صورت ادامه و شدت آن باید اطلاع داده شود.

بهترین انتخاب برای درمان بدخیمی مثانه

مطالعات اخير نشان داده‌اند افزودن دو داروی با قابليت تحمل خوب از سوی بيماران به راديوتراپی، موجب افزايش شانس بقای بيماران با بدخيمی مثانه با تهاجم به لايه عضلانی می شود.

در يک مطالعه 360 بيمار در گروه دريافت‌کنندگان راديوتراپی به تنهايی، يا در گروه دريافت‌کنندگان راديوتراپی همراه شيمی درمانی قرار گرفتند. محققان اعلام کردند پس از 2 سال در گروه تحت درمان با ترکيب شيمی درمانی و راديوتراپی، تا 67درصد شانس بقای بدون بيماری کاهش يافت. اين شانس در گروهی که تنها تحت درمان با راديوتراپی قرار گرفته بودند 54درصد بود. در ادامه اين تحقيق شانس بقای 5 ساله در گروه دريافت‌کننده درمان ترکيبی 48درصد و در گروه دريافت‌کننده راديوتراپی 35درصد بود. سالانه در سراسر جهان حدود 385 هزار مورد ابتلا به سرطان مثانه تشخيص داده می شود و ميانگين سن تشخيص اين بيماری حوالی 70 سالگی است.

دارویی جدید در درمان مثانه بیش فعال

 شرکت داروسازی آستلاس (Astellas Pharma) اخيرا اعلام كرد کميته مشورتی مربوط به داروهای سلامت توليدمثل سازمان غذا و داروی آمريکا در مورد فوايد و مضرات تاييد ميرابگرون (Mirabegron) برای درمان مثانه بيش‌فعال رای خود را ارائه کرده است. اين اظهارنظر کميته مذکور در تصميم‌گيری سازمان غذا و داروی آمريکا در مورد قبول درخواست ثبت اين داروی جديد تاثيرگذار خواهد بود. ميرابگرون تنها آگونيست اختصاصی آدرنوسپتورهای B3 خوراکی با الگوی مصرف يکبار در روز است. اين دارو توسط شرکت آستلاس، روی بيش از 10 هزار نفر طی بيش از 10 سال موردمطالعه قرار گرفته است.

چنانچه اين دارو مورد تاييد سازمان غذا و داروی آمريکا قرار‌گيرد، ميرابگرون اولين درمان با مکانيسم اثر آگونيست اختصاصی آدرنوسپتورهای B3 خوراکی از زمان ورود به بازار اولين داروی آنتي‌کولينرژيک به بازار در 30 سال قبل است.

ميرابگرون و چند داروی جديد ديگر در دست تحقيق و توسعه آستلاس، بخشی از استراتژی اين شرکت در جهت تسريع پيشرفت‌های درمانی در حوزه اورولوژی هستند. ميرابگرون مکانيسم اثر کاملا متفاوتی در مقايسه با درمان استاندارد آنتی موسکارينی مثانه بيش‌فعال دارد. داروهای آنتی موسکارينی با اتصال به‌گيرنده‌های موسکارينی موجود در مثانه و مهار انقباضات غيرارادی مثانه اثر می کند. ميرابگرون با تحريک‌گيرنده‌های B3 موجود در عضلات مثانه و در نتيجه شل شدن عضلات آن طی فاز ذخيره‌سازی چرخه ادراری عمل می کند. اين وضعيت به بهبود قابليت ذخيره‌سازی ادرار توسط مثانه بدون مختل کردن انقباضات مثانه طی خالی کردن مثانه می انجامد. براساس آمارهای جهانی، 1 نفر از هر 5 نفر از بالغان جهان به مثانه بيش‌فعال مبتلا هستند. هرچند، مطالعات اخير نشان داده‌اند تعداد مبتلايان به مثانه بيش‌فعال به مراتب بيشتر است.

سرطان مثانه

مثانه عضوی است تو خالی که درون حفره لگن خاصره وجود دارد و دیواره های ماهیچه ای و قابلیت انعطاف آن موجب می شود تا حدود 2 پیمانه ادرار در آن جمع آوری گردد.
ادرار در کلیه ها ساخته شده و توسط دو لوله باریک (حالب) وارد مثانه می شود. دیواره مثانه چندین لایه دارد که بر اساس درگیری هر کدام از این لایه ها سرطان مثانه را مرحله بندی می کنند. تومور مثانه به علت رشد سلول های سرطانی در دیواره مثانه بوجود می آید که بیشتر موارد به شکل یک توده گل کلمی پایه دار است.
رشد سلول های سرطانی می تواند به خارج مثانه نیز گسترش یابد و یا حتی به اعضا دور دست، دست اندازی کند.

علل وعوامل خطر برای سرطان مثانه

سیگار یکی از مهم ترین عوامل خطر برای سرطان مثانه می باشد (به میزان 5-4 برابر افراد عادی)؛ حتی در کسانی که در معرض دود سیگارهستند نیز احتمال خطر بالاست.

قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی صنعتی (مانندلاستیک، صنایع رنگ، صنایع چاپ ، تولیدات گاز و قیر، صنایع پردازش آلومینیوم و آهن )

عفونت طولانی مدت با کرم انگلی "شیستوزما هماتوبیوم"

عفونت های طولانی مدت یا مکرر در ناحیه مثانه

افزایش سن (این بیماری در افراد زیر 40 سال نادر است)

جنسیت: این بیماری در مردان، حدود 3 برابر بیشتر از زنان اتفاق می افتد

نژاد: در افراد سفید پوست بیشتر از سیاهپوستان اتفاق می افتد.

مصرف میوه و سبزیجات احتمال خطر را کاهش می دهد و بر عکس نوشیدن قهوه زیاد احتمال خطر را افزایش می دهد.

سابقه رادیوتراپی یا شیمی درمانی باعث افزایش خطر می شود.

علائم سرطان مثانه

وجود خون در ادرار / سوزش و درد هنگام دفع ادرار / احساس نیاز به دفع ادرار علیرغم نداشتن ادرار / اشکال در دفع ادرار /
 
و در صورت عدم تشخیص به موقع:

کاهش وزن / کاهش اشتها / تب / دردهای استخوانی ودردهای ناحیه مقعد و یا ناحیه لگن

درمان

درمان تومور مثانه به مهاجم یا غیر مهاجم بودن آن بستگی دارد. برای تومور های غیر مهاجمی که زود تشخیص داده می شوند پزشک سعی می کند تومور را از طریق یک اشعه الکتریکی شدید که به وسیله سیستوسکوپ وارد مثانه می شود تخریب کند؛ این روش درمانی فولگوریشن نامیده می شود. برای تومور های کوچک این روش تنها روش لازم است و نیاز به سایر اقدامات نمی باشد. یک روش درمانی دیگر شامل ریختن داروهای شیمی درمانی در درون مثانه است. این روش درمانی هیچ عارضه خاصی را برای شما ایجاد نمی کند.
تومورهای بزرگ تر که به درون عضلات دیواره مثانه راه یافته اند باید به وسیله عمل جراحی برداشته شوند. بعضی اوقات قسمتی از مثانه یا تمام آن برداشته می شود؛ این عمل جراحی سیستکتومی نام دارد. اگر کل مثانه برداشته شود تحت بیهوشی, عمل صورت می گیرد. حالب (مجرایی که ادرار را از کلیه به مثانه هدایت می کند) به قسمتی از روده کوچک که ایلئوم نامیده می شود, متصل می شود تا ادرار از کلیه به ایلئوم هدایت شود. سپس سوراخی بر روی شکم ایجاد می شود تا ادرار از طریق این مجرا از روده خارج شود. یک کیسه پلاستیکی مخصوص نیز به این سوراخ متصل می شود.
سایر اقدامات درمانی برای تومور های مهاجم شامل رادیو تراپی وشیمی درمانی برای تومور هایی است که سلول های آن ها به خارج مثانه دست اندازی کرده اند.
ممکن است درمان شما ترکیبی از درمان های ذکر شده باشد.

بطور کلی راه های درمان عبارتند از:

الف) کموتراپی داخل مثانه‌ای: از طريق سوند مواد شيميايی به مثانه وارد می شود. اين کار نقش پيشگيرانه و درمانی جهت جلوگيری از عود و از بين بردن بقايای سلول‌های تومورال سطحی دارد، که هفته‌ای يک بار و برای مدت 6 هفته استفاده می شود. شايع‌ترين داروهای مصرفی در کموتراپی سرطان مثانه عبارتند از ميتومايسين- C، تيوتپا، دوکسی روبيسين و BCG که BCG داروی انتخابی می باشد.

ب) رزکسيون (برداشتن تومور از راه مجرا): از طريق مجرای ادرار با دستگاه رزکتوسکوپ وارد مثانه شده و تومورهای سطحی را بر می دارند.

ج) پارشيال سيستکتومی (برداشت ناکامل مثانه): که در آن قسمتی از مثانه با عمل جراحی برداشته می شود که اين کار به‌طور معمول در تومورهای منفرد بيشتر انجام می شود. 

د) راديکال سيستکتومی: اين روش در واقع برداشتن ارگان‌های مختلف واقع در قدام لگن است که در مردان شامل مثانه با چربی اطراف، پريتوئن روی آن، پروستات و سمينال وزيکول می باشد.

هـ) راديو تراپی

و) شيمی درمانی: مهم‌ترين دارو در شيمی درمانی سپس پلاتين است که به تنهايی می تواند باعث درمان 30 درصد از سرطان‌ها باشد.

ز) درمان‌های ترکيبی

درمان تا چه زمانی ادامه دارد؟

مانند سایر فرم های سرطان, درمان سرطان مثانه نیز زمانی موفقیت آمیز خواهد بود که قبل از انتشار آن به سایر قسمت های بدن درمان شروع شود و به همین دلیل است که سرطان باید هرچه زود تر تشخیص داده شود؛ بنابراین اگر علائمی از سرطان مثانه را دارید هرچه زود تر به دکتر خود مراجعه کنید. اگر تومور شما غیر مهاجم است شانس درمان شما بسیار عالی است, اگرچه باید به صورت منظم تست سیستوسکوپی را انجام دهید، چون تومور های کوچک اغلب اوقات برگشت پذیرند و احتمال گسترش و دست اندازی تومور جدید وجود دارد.
برداشتن تومور مهاجم به همراه قسمتی از مثانه باعث کوچک شدن سایز آن می شود؛ این به این معنی است که حفره مثانه مفدار کم تری از ادرار را می تواند در خود جای دهد بنابرین دفعات رفتن به دستشویی افزایش پیدا می کند

مثانه عصبی

مثانه عصبی یکی از اختلالات عملکرد مثانه می‌باشد که بدنبال آسیب سیستم عصبی ایجاد می‌شود. براساس محل درگیری و نوع درگیری عصبی به دو نوع تقسیم می‌گردد:

1.مثانه بیش فعال یا انقباضی

2.مثانه شل

کسانی که به مثانه بیش فعال مبتلا هستند، بسیار کم یا اصلاً کنترلی به عملکرد مثانه ندارند. مثانه بطور خودبه خود و مکرر تخلیه می‌گردد و تخلیه بطور کامل انجام نمی‌گیرد. به همین دلیل خطر ابتلا به عفونت های ادراری در این افراد افزایش می‌یابد.

مثانه شل خصوصیات متفاوتی دارد. در این افراد قسمتی از سیستم عصبی که وظیفه خبررسانی به مغز هنگام پرشدن مثانه را دارد، دچار اختلال شده‌است در نتیجه با افزایش اندازه و ظرفیت مثانه روبرو خواهیم شد. زمانی که فشار ادرار در مثانه به اندازه‌ای برسد که ماهیچه‌های دریچه خروجی ادرار توانایی غلبه بر آن را نداشته باشد، ادرار شروع به ریزش می‌کند. در این نوع اختلال مثانه نیز مانند مثانه انقباضی، مثانه بطور کامل تخلیه نمی‌گردد.

مثانه عصبی در هر سنی می‌تواند بروز کند ولی بیشتر در افراد مسن اتفاق می‌افتد.

علل ایجاد مثانه عصبی

- آسیب به طناب نخاعی که منجر به فلج شود.

- تومورهای سیستم عصبی مرکزی

- بیماری هایی مانند سیفلیس، دیابت، سکته مغزی، پارگی یا فتق دیسک بین مهره‌ای

- بیماری های عصبی مانند مولتیپل اسکلروزیس

- بیماری های مادرزادی مانند spina bifida

- جراحی های طنای نخاعی

- مسمومیت با فلزات سنگین

- اثرات طولانی مدت ناشی از مصرف الکل

علائم مثانه عصبی

شایعترین علامت عدم توانایی در کنترل ادرار می‌باشد.

بی‌اختیاری ادرار

تکرر ادرار (احساس نیاز به دفع ادرار به میزان 8 بار یا بیشتر در روز)

احساس عدم تخلیه مثانه علی رغم ادرار کردن

سوزش و درد هنگام دفع ادرار

از دست دادن قدرت نعوظ در مردان

درمان

رفتار درمانی

تحریک الکتریکی

درمان عفونت ها

دارو درمانی

جراحی

طب سوزنی

قطع ریشه‌های عصبی

سونداژ متناوب تمیز

کاتاتریزاسیون مداوم و موقت

عفونت مثانه

نوعی عفونت باکتریایی است که در مثانه ایجاد التهاب می کند. این حالت سیستیت نامیده می شود.

علائم عفونت مثانه چیست؟

- درد و سوزش در هنگام دفع ادرار

- درد در قسمت تحتانی شکم

- تکرر ادرار

- فوریت ادرار

- خون در ادرار

- درد به هنگام مقاربت

علل عفونت

معمولاً توسط باکتری هایی که در اندام گوارشی، مهبل و اطراف ناحیه تناسلی ما وجود دارند، بوجود می آید. غالباً این باکتری ها از طریق مجرای ادرار به مثانه و کلیه راه پیدا می کند ولی در بیشتر مواقع توسط بدن دفع می گردند و بدن هیچ علائمی نشان نخواهد داد.

*زنان و افراد مسن درمعرض خطر بیشتری برای ابتلا به عفونت مثانه قرار دارند.

آیا می توان از عفونت ادراری پیش گیری کرد؟

برای پیشگیری می توانید اقدامات زیر را بکار برید:
- روزانه مقدار زیادی آب بنوشید (8-6لیوان)
- مصرف ویتامینC باعث افزایش اسیدیته ادرار می گردد و در نتیجه محیط را برای رشد باکتری ها نامناسب می سازد.
- هر زمان که احساس می کنید نیاز به دفع ادرار دارید از دستشویی رفتن امتناع نکنید و هر بار مثانه را کاملاً خالی کنید.
- پیش از مقاربت جنسی و بعد از آن ادرار نمایید و دستگاه تناسلی را با آب و صابون ملایم بشویید.
- بعد از اجابت مزاج موضع را از جلو به عقب تمیز کنید تا از ورود باکتری های مدفوع به مجاری ادرار جلوگیری شود .
- از لباس زیر نخی و مناسب (تنگ نباشد) استفاده کنید تا جریان هوا ناحیه را خشک نگه دارد .
- خانم هایی که بطور مکرر دچار عفونت های ادراری می شوند بهتر است روش های جلوگیری از بارداری مانند دیافراگرام را بکار نبرند و ترجیحاً از کاندوم استفاده کنند.
- خانم هایی که مستعد عفونتهای ادراری هستند از دوش حمام بجای وان استفاده نمایند.
- از فراورده های بهداشتی مخصوص دستگاه تناسلی (اسپری یا پودر) و صابون های قوی که باعث تحریک دستگاه تناسلی می گردند خودداری نمایند.

خطر ابتلا به عفونت مثانه در چه کسانی بیشتر است؟

- وجود هر گونه مورد غیر طبیعی درساختمان مجاری ادرار که منجر به انسداد جریان ادرار گردد.
- مردانی که پروستات بزرگی دارند.
- استفاده از سوند
- ابتلا به دیابت و سایر بیماریهایی که باعث سرکوب سیستم ایمنی بدن می شوند.

درمان

برای درمان عفونت مثانه، آنتی‌بیوتیک به مدت 5-3 روز تجویز می‌شود. اگرعفونت مثانه تکرار شود و شدید باشد، آنتی بیوتیک به صورت طولانی مدت تجویز می‌گردد. نوشیدن آب به مقدار زیاد برای درمان عفونت مثانه توصیه می‌شود. حداقل نوشیدن 2 لیتر آب در روز برای سلامتی مفید خواهد بود هر چند شواهد کافی برای آن در دسترس نیست.

بیماری مثانه پرکار

چنانچه به هر علتى فردى بيش از شش بار در روز و دو بار در شب مجبور به دفع ادرار باشد، ممكن است مبتلا به مثانه پركار باشد. اين نشانگان گاه علامتى از وجود يك بيمارى ديگر همچون عفونت، اختلالات عصبى مثانه و يا تومور مثانه است و گاه خود يك بيمارى مستقل است.مثانه پركار يك بيمارى آزاردهنده است كه هزينه هاى فراوانى را بر فرد، جامعه و سيستم هاى بهداشتى تحميل مى كند. انجمن بين المللى كنترل ادرار، نشانگان مثانه پركار را به عنوان طيفى از علائم شامل احساس ناگهانى و شديد براى ادرار، تكرر ادرار در روز و شب كه ممكن است همراه با بى اختيارى ادرار يا بدون آن باشد تعريف كرده است. اين بيمارى در بانوان كمى شايع تر از آقايان است و در كليه گروه هاى سنى ديده مى شود. اغلب بيماران مبتلا به مثانه پركار تكرر ادرار و احساس ناگهانى و شديد ادرار دارند و كمتر از ۵۰ درصد آنان مبتلا به بى اختيارى ادرار هستند. بسته به نوع علائم موجود در هر بيمار نگرش وى به بيمارى و احساس نياز او به درمان متفاوت است.يك بيمار مسن مبتلا به تكرر ادرار كه گاه به گاه دچار بى اختيارى ادرار مى شود ممكن است اين علائم را به عنوان عوارض پيرى پذيرفته باشد. اما در يك فرد جوان شايد شرم و خجالت ناشى از شب ادرارى مانع از مراجعه به پزشك شود. بسيارى از هزينه هاى مثانه پركار ناپيدا است و آنچه مشهودتر است هزينه بيمارى های همراه آن است كه عوارض آن شامل افزايش خطر زمين خوردن و شكستگى لگن و ساير استخوان ها، عفونت هاى ادرارى، پوستى و ناتوانى جنسى هستند. بسيارى از بيماران مبتلا به اين بيمارى در عين ناراحتى علائم خود را تحمل مى كنند اما بى شك مبتلا به عوارض روانى و مشكلات عاطفى و اجتماعى مى شوند. در بيمارانى كه علائم شديد دارند و درمان نمى شوند، در درازمدت اغلب افسردگى پيش خواهد آمد و كيفيت زندگى بيمار به شدت مختل مى شود، حتى اگر بى اختيارى ادرار وجود نداشته باشد.متخصصين اورولوژى (جراحى مجارى ادرارى _ تناسلى) نقش اساسى در ارزيابى مردان، زنان، كودكان و افراد مسن مبتلا به مثانه پركار دارند و مى توانند كمك هاى بسيار زيادى را در جهت درمان بيماران انجام دهند. اما شايد فقط بخش كوچكى از مبتلايان به اين بيمارى در حال حاضر با متخصصين اورولوژى مشورت مى كنند.

تشخیص

تشخیص این بیماری براساس علامت اصلى احساس نياز ناگهانى و شديد براى دفع ادرار كه ممكن است همراه با دو علامت تكرار ادرار (بيش از ۸ بار در ۲۴ ساعت) و بى اختيارى ادرارى باشد، مطرح مى شودکه باید با انجام تست ارودینامیک و یا نوار مثانه تشخیص را قطعی کرد.

درمان

درمان مثانه پركار شامل تغييرات رفتارى، درمان دارويى و جراحى است. تغييرات رفتارى شامل آموزش بيماران، زمان بندى دفع ادرار و تمريناتى جهت تقويت عضلات كف لگن است. كاربرد جراحى در مثانه پركار بسيار محدود است و فقط در موارد خاص و عدم پاسخ مناسب به درمان دارويى كاربرد دارد. داروهاى ضدموسكارينى (موسكارين يك پيام رسان عصبى است) استاندارد درمانى اين بيمارى هستند